เดินทางด้วยสายน้ำ: คู่มือเรือด่วนเจ้าพระยาฉบับคนท้องถิ่น

ธง ท่าเรือ และค่าโดยสารแบบเข้าใจง่าย — ทางลัดที่เร็วที่สุดในกรุงเทพฯ คือเส้นทางที่เก่าแก่ที่สุด

เส้นทางที่เร็วที่สุดในการทะลุเมืองเก่ากรุงเทพฯ ไม่ใช่ถนน เรือด่วนเจ้าพระยาวิ่งตลอดแนวย่านริมน้ำด้วยความเร็วที่แท็กซี่สู้ไม่ได้ในสภาพรถติด และค่าโดยสารมาตรฐานอยู่ที่ 18 บาท แค่นั้น เรือสายนี้ทำงานแบบนี้มาตั้งแต่ก่อนจะมีรถไฟฟ้าเสียอีก

ปัญหาเดียวคือไม่มีใครอธิบายเรื่องธงให้ฟัง และการขึ้นผิดธงคือสาเหตุที่คนไปโผล่นนทบุรี

ดูที่ธง ไม่ใช่ที่ตารางเวลา

เรือด่วนเจ้าพระยาคือเรือโดยสารประจำทางที่วิ่งขึ้นล่องตามแม่น้ำระหว่างนนทบุรีกับย่านทางใต้ของกรุงเทพฯ จอดตามท่าที่มีหมายเลขกำกับ

เรือแยกประเภทด้วยสีธงที่ท้ายเรือ ธงบอกว่าเรือลำนั้นจะจอดท่าไหน ราคาเท่าไหร่ และวิ่งนอกชั่วโมงเร่งด่วนหรือเปล่า

ตอนนี้มีธงประจำทาง 4 สี บวกเรือนักท่องเที่ยวอีกหนึ่ง

• ธงส้ม — เรือหลัก วิ่งนนทบุรี–ราชสิงขร จอดท่าสำคัญเกือบทุกท่า ราคาเดียวตลอดสาย ไม่ต้องคิดเรื่องโซน ถ้าไม่มีเหตุผลอื่นให้ขึ้นลำนี้
• ธงเหลือง — เรือด่วน นนทบุรี–สาทร ข้ามท่าเกือบหมด
• ธงเขียวเหลือง — วิ่งไกลสุด ปากเกร็ด–สาทร และเป็นธงเดียวที่คิดค่าโดยสารตามระยะทาง ไม่ใช่ราคาเดียว
• ธงแดง — เรือด่วนที่เร็วที่สุดในสายนนทบุรี–สาทร และแพงที่สุดในกลุ่มเรือประจำทาง
• ธงฟ้า — เรือท่องเที่ยวเจ้าพระยา คนละบริการ คนละราคา มีบรรยายภาษาอังกฤษ จอดเฉพาะท่าที่เป็นจุดท่องเที่ยว

แต่ละธงราคาเท่าไหร่

ราคาข้างบนคืออัตราที่ผู้ให้บริการประกาศไว้ ณ วันที่ 24 มิถุนายน 2569 จาก เรือด่วนเจ้าพระยา ส่วนธงเหลือง ธงเขียวเหลือง และธงแดง เป็นเรือประจำทางวันธรรมดาที่กระจุกอยู่ช่วงเช้าและเย็น บ่ายวันอาทิตย์จึงอาจเหลือแค่ธงส้มที่ยังวิ่งอยู่

ตรงนี้เถียงกันได้ บัตรเรือท่องเที่ยว 150 บาทไม่คุ้มสำหรับคนส่วนใหญ่ ถ้าแผนของวันนั้นคือวัดโพธิ์ พระบรมมหาราชวัง แล้วจบที่ข้าวสาร นั่นคือธงส้มสามต่อ รวม 54 บาท แถมเรือมาถี่กว่า ซื้อบัตรตลอดวันเพราะอยากได้คำบรรยายกับที่นั่งมีหลังคา ไม่ใช่เพราะความคุ้ม

ท่าเรือที่ได้ใช้จริง

ท่าสาทร หรือที่เขียนว่า Central Pier คือจุดเริ่มต้นของการเดินทางส่วนใหญ่ ท่านี้อยู่ใต้สถานีรถไฟฟ้าสะพานตากสินพอดี และเป็นจุดเดียวที่ระบบเรือกับรถไฟฟ้ามาบรรจบกัน

ทวนน้ำขึ้นไปจากสาทร มีสามท่าที่ทำงานหนักที่สุดสำหรับนักท่องเที่ยว

• N8 ท่าเตียน — วัดโพธิ์ และเรือข้ามฟากไปวัดอรุณ
• N9 ท่าช้าง — เดินห้านาทีถึงพระบรมมหาราชวัง
• N13 ท่าพระอาทิตย์ — ท่าที่ใกล้ถนนข้าวสารที่สุด เดินราวสิบนาที

ท่าเรือมีเลขกำกับไล่ขึ้นเหนือจากสาทร และเลขนั้นเขียนตัวโต ๆ ไว้บนท่า จำเลขท่าที่ขึ้นไว้ ขากลับจะง่ายกว่ามากเมื่อมองหาตัวเลข แทนที่จะพยายามนึกว่าหลังคาท่าไหนหน้าคุ้น

ข้อยกเว้นตอนนี้มีอยู่ข้อเดียว ท่า N1 โอเรียนเต็ลปิดปรับปรุง ถ้าไกด์บุ๊กเล่มเก่าส่งคุณไปที่นั่น จะไปเจอท่าปิด

ขึ้น-ลงเรือยังไง

เรือไม่จอด มันแค่เบียดเข้าท่า พนักงานตะโกนบอกปลายทาง แล้วคนในคิวก้าวข้ามช่องว่างขณะที่ลำเรือยังสีกับยางกันกระแทกอยู่ เสียงนกหวีดคือสัญญาณให้ลงหรือให้ขยับ

จ่ายค่าโดยสารกับพนักงานบนเรือ คนที่ถือกระบอกเหรียญเดินไล่ไปทั้งลำ หรือจ่ายที่ช่องขายตั๋วบนท่า แล้วแต่ประเภทเรือ เก็บตั๋วไว้จนกว่าจะลง

ถ้ายืนให้จับราว คลื่นจากเรือลากทรายที่แล่นผ่านทำให้เรือโคลงแรงพอจะทำให้คนล้ม และมันมาตอนที่ไม่มีใครจับราวอยู่พอดีเสมอ

เรือข้ามฟากเป็นคนละบริการ

เรือเล็กที่ข้ามตรงไปอีกฝั่ง เช่น ท่าเตียนไปวัดอรุณ เป็นคนละบริการโดยสิ้นเชิง คนละลำ คนละประตู จ่ายไม่กี่บาทที่ช่องหมุนก่อนลงเรือ เรือวิ่งถี่ตลอดและข้ามฟากใช้เวลาราวสามนาที

อย่าไปต่อคิวเรือข้ามฟากแล้วหวังว่ามันจะพาทวนน้ำขึ้นไป มันไม่ไป

วันฝนตก

เรือยังวิ่งตามปกติในฝนธรรมดา ซึ่งทำให้มันนำหน้าแท็กซี่บนถนนเจริญกรุงที่น้ำขังไปไกล ข้อเสียคือด้านข้างเปิดโล่ง คนที่นั่งริมสุดของม้านั่งจะเปียก และพนักงานจะปล่อยผ้าใบพลาสติกลงมา นั่งแถวกลางไว้ ส่วนตรรกะของเมืองทั้งเมืองในหน้าฝน อ่านได้ที่กรุงเทพฯ ทำงานยังไงตอนฝนตก

สิ่งที่เรายังไม่ได้ลอง คือธงเขียวเหลืองช่วงเหนือสุดเลยปากเกร็ดขึ้นไป อะไรในบทความนี้จึงไม่ควรถือเป็นคำแนะนำสำหรับปลายสายฝั่งนั้น