ขาว น้ำเงิน ดำ: สามงานสร้างที่ประกาศตัวของเชียงราย

วัดร่องขุ่น วัดร่องเสือเต้น และบ้านดำ ถูกสร้างขึ้นในยุคที่คนยังจำได้ โดยศิลปิน ไม่ใช่คณะกรรมการ การถ่ายให้สวยคือการไปคนละช่วงเวลากัน

สามที่นี้คือเหตุผลที่นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่แวะเชียงราย และทั้งสามแห่งเป็นงานสมัยใหม่ ไม่ใช่การบูรณะของเก่า แต่เป็นงานใหม่ที่สร้างโดยศิลปินที่มีชื่อในช่วงห้าสิบปีที่ผ่านมา และยังสร้างเพิ่มอยู่

และหนึ่งในสามแห่งนั้นค่าเข้าแพงขึ้นเท่าตัวตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 ซึ่งเป็นเรื่องแรกที่ต้องรู้ก่อนวางแผนทั้งวัน

วัดร่องขุ่น สีขาว

วัดร่องขุ่นคือวัดพุทธร่วมสมัยห่างตัวเมืองเชียงรายลงไปทางใต้ราว 13 กิโลเมตร ออกแบบและสร้างด้วยทุนของจิตรกรเฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์

เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ เริ่มสร้างวัดร่องขุ่นในช่วงปลายทศวรรษ 2530 และยังขยายงานอยู่จนทุกวันนี้ ตัวงานเป็นสีขาวประดับกระจกเงา และนั่นคือความตั้งใจทั้งหมด เพราะโครงสร้างออกแบบมาให้เปล่งประกายกลางแดด

สะพานทางเข้าทอดข้ามทะเลมือที่ยื่นขึ้นมา ส่วนจิตรกรรมฝาผนังในพระอุโบสถผสมภาพทางพุทธศาสนาเข้ากับยานอวกาศ ซูเปอร์ฮีโร่ และตึกที่กำลังไหม้ ภายในพระอุโบสถห้ามถ่ายภาพ และบังคับใช้จริง

ค่าเข้าสำหรับชาวต่างชาติปรับเป็น 200 บาทตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 จากเดิม 100 บาท ราคานี้รวมนิทรรศการถ้ำศิลปะและการยืมผ้าถุงฟรี ส่วนคนไทยยังเข้าฟรี เช่นเดียวกับผู้มีอายุ 70 ปีขึ้นไปและเด็กสูงไม่เกิน 120 เซนติเมตร ถ้าไกด์หรือบล็อกไหนบอกราคา 100 บาท แปลว่าข้อมูลเก่าแล้ว

ถ่ายตอนเช้า แดดเที่ยงถูกต้องตามหลักสำหรับประกายกระจก แต่ทำให้รายละเอียดหายหมด และคนที่มาตั้งแต่สิบโมงเป็นต้นไปทำให้เก็บเฟรมสะอาด ๆ ไม่ได้เลย

วัดร่องเสือเต้น สีน้ำเงิน

วัดสีน้ำเงินสร้างเสร็จหลังจากนั้นมาก โดยศิลปินที่เคยร่ำเรียนกับอาจารย์เฉลิมชัย ที่นี่เล็กกว่า คนน้อยกว่ามาก เข้าฟรี และถ่ายภาพด้านในได้ ซึ่งทำให้เป็นซับเจกต์ที่ดีที่สุดในสามแห่งแบบสบาย ๆ

สีน้ำเงินเข้มและอิ่มตัว ตัดด้วยรายละเอียดสีทอง ส่วนพระพุทธรูปสีขาวด้านในตั้งอยู่บนพื้นหลังนั้นแบบคอนทราสต์สูงสุด แสงในวันฟ้าปิดเหมาะกับที่นี่มากกว่าแดดจัด จึงเป็นจุดที่ควรแวะในบ่ายที่ฟ้าครึ้มมากกว่าเช้าที่ฟ้าเปิด

ที่นี่ยังเปิดนานที่สุดในสามแห่งด้วย ถึงสองทุ่ม ซึ่งดูเหมือนจะไม่มีใครรู้

บ้านดำ สีดำ

พิพิธภัณฑ์บ้านดำเป็นผลงานของถวัลย์ ดัชนี เป็นกลุ่มอาคารไม้สีเข้มที่เต็มไปด้วยหนังสัตว์ กระดูก เขาสัตว์ และเฟอร์นิเจอร์ที่ทำจากของเหล่านั้น ที่นี่ไม่ใช่วัดและไม่ได้ทำตัวเป็นวัด คนที่มาถึงโดยคาดหวังวัดที่สามมักกลับออกไปด้วยความงุนงง

ภาพที่ได้จะเป็นเรื่องพื้นผิวและเงามากกว่าสีสัน ถ่ายตัวอาคารจากด้านนอกช่วงบ่ายแก่ และใช้ช่องประตูเป็นกรอบภาพ

ข้อควรจำคือมันปิดพักกลางวัน บ้านดำปิดราวหนึ่งชั่วโมงกลางวัน ซึ่งเป็นเวลาที่ลูปที่วางแผนไม่ดีจะพาคุณไปถึงประตูพอดี

เที่ยวครบสามแห่งในวันเดียว

ทั้งสามอยู่คนละทิศรอบตัวเมืองเชียงราย จึงควรวางลูปไว้ก่อนแทนการไปแบบด้นสด วัดร่องขุ่นอยู่ทางใต้ของเมือง ส่วนวัดร่องเสือเต้นกับบ้านดำอยู่ทางเหนือทั้งคู่

ลำดับที่ใช้ได้คือ วัดร่องขุ่นตั้งแต่เปิด วัดร่องเสือเต้นช่วงสาย กินข้าวเที่ยงในเมืองระหว่างที่บ้านดำปิดพักอยู่แล้ว แล้วไปบ้านดำตอนบ่าย

สองแห่งแรกให้แต่งกายแบบเข้าวัด ปิดไหล่ปิดเข่า วัดร่องขุ่นบังคับใช้ที่ประตูและให้ยืมผ้าถุงฟรี ซึ่งตั้งแต่มกราคม 2569 รวมอยู่ในค่าบัตรแล้ว ไม่ได้คิดแยก

กฎข้อเดียวที่คนชอบทำผิด

ที่วัดร่องขุ่น อย่าเดินย้อนกลับบนสะพานสวนทางคนอื่น และอย่าปีนส่วนใดของประติมากรรมเพื่อถ่ายรูป

เจ้าหน้าที่บังคับใช้ทั้งสองข้อ ข้อหลังถึงขั้นถูกเชิญออก และการเชิญออกนั้นไม่มีการต่อรอง นี่คือกฎของศิลปินเองที่มีต่องานของตัวเอง และมันผ่านการถูกทดสอบจากผู้คนมายี่สิบห้าปีแล้ว

กฎทั่วไปของวัดไทยใช้ได้กับทั้งสองวัด แม้ทั้งคู่จะเป็นโครงการศิลปะร่วมสมัย เพราะทั้งสองผ่านการทำพิธี และพระที่นั่นไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของงานติดตั้ง

ในเชียงรายยังมีอะไรอีก

คนส่วนใหญ่เที่ยวสามที่นี้แล้วขับรถไปต่อ ซึ่งเป็นความผิดพลาด ภูชี้ฟ้าคือการขับรถไปทางตะวันออกตั้งแต่ก่อนฟ้าสางเพื่อดูทะเลหมอก ส่วนดอยช้างอยู่ห่างไปทางตะวันตกชั่วโมงครึ่งบนดอยกาแฟ อย่างใดอย่างหนึ่งเปลี่ยนการแวะผ่านให้กลายเป็นเหตุผลที่จะพักสองคืน