แม่นาค: ผีที่คนไปหามากที่สุดในกรุงเทพฯ

ศาลริมคลองในย่านพระโขนงได้รับชุดเดรส เครื่องสำอาง และของเล่นทุกวัน เป็นของถวายให้หญิงที่ในเรื่องเล่าตายตอนคลอดลูกและไม่ยอมจากไป

ศาลเล็ก ร้อน และมีชุดเดรสวางซ้อนกันจนถึงเพดาน ไม่ใช่ชุดเก่า แต่เป็นชุดใหม่ในถุงพลาสติก ที่คนเอามาวางไว้ในสัปดาห์นั้น มีเครื่องสำอาง กิ๊บติดผม ตุ๊กตา และรถของเล่นสำหรับเด็ก คนคุกเข่าลง กระซิบขอ แล้ววางของไว้

เข้าฟรี และฟรีมาตลอด

เรื่องเล่า

ตำนานแม่นากพระโขนงคือเรื่องผีที่คนไทยรู้จักมากที่สุด หญิงสาวเสียชีวิตขณะคลอดลูกในช่วงที่สามีไปราชการสงคราม พอเขากลับมา เธอรออยู่ที่บ้านพร้อมลูกน้อย และเขาไม่รู้ว่าเธอเป็นอะไร ส่วนเพื่อนบ้านที่พยายามจะบอกก็ไม่รอดสักคน

รายละเอียดที่ทุกคนจำได้คือแขน ที่ยืดลอดพื้นกระดานลงไปเก็บมะนาวที่ตกลงไป ยาวเกินกว่าแขนคนจะเป็นได้ นั่นคือวินาทีที่สามีเข้าใจ

เรื่องนี้มีฉากอยู่ในรัชกาลที่ 4 และย่านในเรื่องก็คือย่านที่ศาลตั้งอยู่ทุกวันนี้ ส่วนคำถามว่ามีผู้หญิงจริงอยู่เบื้องหลังหรือไม่ เถียงกันมาร้อยห้าสิบปีและยังไม่จบ เรื่องนี้ถูกสร้างเป็นหนังมากกว่ายี่สิบครั้ง ทำเป็นอุปรากร และสอนในโรงเรียนในฐานะคติชนวิทยา แต่ไม่มีอะไรทำให้คนเลิกเอาของมาถวาย

ทุกวันนี้ศาลเป็นอะไร

ศาลอยู่ในเขตวัดมหาบุศย์ ลึกเข้าไปราว 900 เมตรจากปากซอยสุขุมวิท 77 ริมคลองพระโขนง ที่นี่ไม่ใช่แหล่งท่องเที่ยวในความหมายปกติ แต่เป็นศาลที่ยังทำงานอยู่ คนมาขอเรื่องเฉพาะเจาะจง ทั้งขอให้คลอดปลอดภัย ขอเลขหวย และที่ขึ้นชื่อที่สุดคือขอให้จับได้ใบดำตอนเกณฑ์ทหาร

ของถวายตรงกับสิ่งที่ขอ ชุดเดรสกับเครื่องสำอางสำหรับแม่นาก ของเล่นสำหรับลูก พวงมาลัยเต็มไปหมด และมีเสียงคนพูดกับเธอเบา ๆ ตลอดเวลาเหมือนเธออยู่ในห้องนั้นจริง ข้าง ๆ กันมีการปล่อยปลาปล่อยเต่าลงคลองเป็นการทำบุญ ร้านในซอยขายเป็นถุง

ต้นไม้ในลานถูกพันด้วยผ้าหลากสี และมีรอยเลขหวยกดลงบนเปลือกไม้จากคนที่มาหาใบ้ นี่คือส่วนของการปฏิบัติทางศาสนาแบบไทยที่ไกด์บุ๊กมักข้ามไป และเป็นเหตุผลที่ควรมา

ไปให้ถูกมารยาท

คนที่นั่นกำลังสวดอยู่ พูดเบา ๆ อย่าถ่ายหน้าคนโดยไม่ขอ และอย่าเดินตัดหน้าคนที่กำลังถวายของเพื่อเก็บภาพศาลให้โล่ง

แต่งกายแบบเข้าวัด ปิดไหล่ปิดเข่า ถอดรองเท้าตรงที่คนอื่นถอด ถ้าอยากถวายของ ให้ซื้อจากร้านในซอยแทนการหิ้วมาจากข้างนอก ราคาไม่แพงและเป็นรูปแบบที่คนที่นี่ทำกัน

กฎชุดเต็มอยู่ในมารยาทในวัด และใช้ได้ทั้งหมดกับที่นี่ แม้จะเป็นศาลไม่ใช่พระอุโบสถ

ไปยังไง

สถานีที่ใกล้ที่สุดคือ BTS อ่อนนุช ทางออก 1 จากตรงนั้นราว 1.2 กิโลเมตร วินมอเตอร์ไซค์ใช้เวลาห้านาทีด้วยค่าโดยสารไม่กี่บาท หรือเดินเข้าซอย 77 ราวสิบห้านาที

ทางที่ดีกว่าคือทางน้ำ เรือคลองวิ่งจากท่าสะพานพระโขนงไปท่าวัดมหาบุศย์ ค่าโดยสารราว 10 บาท และลงตรงด้านหลังวัดแทนที่จะเป็นประตูหน้า เป็นเรือสองนาทีบนเส้นทางที่นักท่องเที่ยวในกรุงเทพฯ แทบไม่เคยได้ขึ้น

ไปวันธรรมดาตอนเช้าถ้าไม่อยากต่อคิว ศาลคนแน่นที่สุดช่วงใกล้วันหวยออกวันที่ 1 และ 16 ซึ่งซอยจะเต็มและกลิ่นธูปลอยไปถึงถนนใหญ่

ทำไมถึงคุ้มค่าที่จะไป

คุณไม่ได้จะไปเห็นผี แต่จะได้เห็นว่าเรื่องเล่าอายุราวร้อยเจ็ดสิบปียังถูกต่อรองด้วยอยู่ทุกวัน ด้วยเงินสดและเครื่องสำอาง โดยคนที่เอาจริงพอจะมายืนต่อคิวกลางแดดก่อนไปทำงาน

หนึ่งชั่วโมงแบบนั้นน่าสนใจกว่าบ้านผีสิงเวอร์ชันไหน ๆ และอยู่ห่างจากสถานีรถไฟฟ้าที่คนส่วนใหญ่นั่งผ่านไปเฉย ๆ แค่สิบห้านาที